Ocena wartości odżywczej żywności, żywienia i stanu odżywienia

Od ostatniego wydania skryptu do ćwiczeń z bromatologii minęło prawie 30 lat. To znakomite opracowanie, przygotowane pod redakcją Profesora Henryka Gertiga, przez wiele lat było często dla kolejnych pokoleń farmaceutów jedynym źródłem wiedzy o metodach badań wartości odżywczej żywności. Poprzez swoją unikatowość opracowanie to doczekało się licznych wznowień. Korzystali z niego nie tylko studenci farmacji -wszystkich kierunków, lecz także osoby studiujące na innych uczelniach, które w ramach obowiązujących programów nauczania realizowały - często pod zmienionym tytułem - przedmiot tematycznie związany z wartością odżywczą żywności i żywienia. Okres trzech dziesięcioleci w każdej dziedzinie wiedzy to ogromny przedział czasu - w tym również w bromatologii. W okresie tym w nauce o żywności i żywieniu dokonał się ogromny postęp. Żywność i żywienie zaczęto traktować nie jak dwie oddzielne gałęzie wiedzy, lecz jako wyrastającą ze wspólnego pnia nauki interdyscyplinarną dziedzinę wiedzy, nierozerwalnie związaną ze zdrowiem człowieka. Przełomowe w tym względzie okazały się pionierskie lata 50. XX wieku, które dały podwaliny pod rozwój epidemiologii żywieniowej, zajmującej się wpływem żywienia na zdrowie człowieka w kontekście promocji i/lub zapobiegania określonym chorobom, badaniem wzajemnych relacji pomiędzy nimi oraz strategią zapobiegania tym chorobom. Dziś, truizmem jest już twierdzenie, że zdrowie człowieka nierozerwalnie związane jest z wartością odżywczą żywności, którą determinują:: odpowiednia zawartość składników podstawowych, witamin, składników mineralnych oraz limitowana zawartość dodatków do żywności. Wartość tę obniżają:: zanieczyszczenia chemiczne, biologiczne i fizyczne, a także naturalne substancje antyodżywcze. Czynniki te w połączeniu ze sposobem żywienia - na który wpływ mają zarówno czynniki genetyczne jak i środowiskowe-determinują stan nas/ego zdrowia. Ten wielopłaszczyznowy charakter wiedzy o żywności i żywieniu znalazł swoje odzwierciedlenie także w treści oddawanego do rąk studentów nowego skryptu z zakresu oceny wartości odżywczej żywności, a także podstaw oceny sposobu i stanu odżywienia oraz oceny scnsoryeznej żywności. Jest to również zgodne z najnowszymi standardami kształcenia dla kierunku studiów farmacja i dietetyka, opracowanymi przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które szczególny nacisk kładą na profilaktykę chorób dietozależnych. Skrypt przeznaczony jest dla studentów studiów stacjonarnych i zaocznych Wydziału Farmaceutycznego oraz Wydziału Lekarskiego II, realizujących jednolite pięcioletnie studia magisterskie farmaceutyczne, studentów dietetyki - realizujących trzyletnie studia I stopnia i dwuletnie studia II stopnia, a także dla studentów kosmetologii. Może być wykorzystany w procesie kształcenia przez inne ośrodki zajmujące się badaniem żywności i żywienia, takie jak:: Uniwersytety Przyrodnicze, Akademie Wychowania Fizycznego, Działy Żywienia - Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych. Autorzy skryptu starali się, aby każde ćwiczenie bądź grupa tematycznie powiązanych ze sobą ćwiczeń, zawierała krótkie wprowadzenie teoretyczne oraz część praktyczną o zróżnicowanej skali trudności. Uzupełnieniem jest krótki komentarz, zawierający niezbędne, związane z realizacją ćwiczenia uwagi. Mamy nadzieję, że taki układ spotka się z aprobatą tych wszystkich, którzy będą z tego skryptu korzystać, a wymiernym efektem jego akceptacji będzie łaskawe przyjęcie przez studentów zgłębiających wiedzę z zakresu oceny wartości odżywczej żywności i podstaw żywienia człowieka.

Spis treści:

I. WARTOŚĆ ODŻYWCZA ŻYWNOŚCI

1. Wartość energetyczna żywności
2. Wartość odżywcza składników żywności
3. Wartość odżywcza i sanitarno-higieniczna żywności
4. Ocena jakości wody do celów spożywczych
5. Substancje obce dodawane celowo do żywności
6. Ocena sanitarno-higieniczna przedmiotów użytku

 

II. WYBRANE ELEMENTY OCENY SPOSOBU ŻYWIENIA I STANU ODŻYWIENIA

1. Podział metod oceny sposobu żywienia
2. Podział metod oceny stanu odżywienia
3. Zarys problematyki rzetelności i wiarygodności badań oceny sposobu żywienia

 

III. ZASADY UKŁADANIA DIETY W WYBRANYCH JEDNOSTKACH CHOROBOWYCH

1. Nadciśnienie tętnicze
2. Miażdżyca
3. Osteoporoza
4. Otyłość
5. Cukrzyca

 

IV. WYBRANE METODY OCENY WRAŻLIWOŚCI SENSORYCZNEJ

1. Metody sprawdzania wrażliwości sensorycznej w zakresie zmysłu smaku
2. Metody sprawdzania wrażliwości sensorycznej w zakresie zmysłu węchu

 

V. PIŚMIENNICTWO