Jedna z najciekawszych monografii z
dziedziny psychiatrii. Nową książkę dra Macieja Żerdzińskiego pt.
„Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Od sydromologii do leczenia” trudno
jednoznacznie zakwalifikować do typowych opracowań medycznych.
To zapis drogi naukowej Autora, który uznawany jest za jednego z
czołowych polskich specjalistów zajmujących się natręctwami.
Poszczególne tematy zostały omówione w sposób możliwie wszechstronny,
zgodny ze współczesnym stanem wiedzy naukowej oraz oparty na ponad
trzydziestoletnim doświadczeniu klinicznym dra M. Żerdzińskiego. Każdy
z rozdziałów rozwija kluczowe aspekty OCD – od kontekstów historycznych i
klasyfikacji diagnostycznych, przez etiopatogenezę, współchorobowość i wpływ
zaburzenia na jakość życia, aż po kwestie praktyczne, takie jak diagnostyka i
leczenie.
OCD to jedno z bardziej wymagających wyzwań diagnostycznych i
terapeutycznych w dyscyplinie psychiatrii.
Monografia ta ma na celu nie tylko szczegółowe przedstawienie problematyki
OCD, lecz także wskazanie obszarów wymagających dalszych badań oraz
koniecznych zmian w podejściu diagnostycznym, terapeutycznym i edukacyjnym.
Przedstawione analizy z pewnością przyczynią się do lepszego zrozumienia
tego złożonego zaburzenia i skuteczniejszego wspierania osób nim
dotkniętych
Co znajdziesz w książce?
- Ponad 700 stron wnikliwej, dogłębnej wiedzy;
- Interesujące analizy, zestawienia, tabele i ryciny;
- Podpowiedzi Autora dotyczące diagnozy, leczenia i terapii OCD;
- Autorskie spostrzeżenia i wnioski;
- Odniesienia kulturowe, historyczne, społeczne, religijne;
- Współczesne klasyfikacje schorzeń psychicznych (ICD-10, DSM-5 i
ICD-11);
- Początek OCD, przebieg i jakość życia pacjentów z zaburzeniami
obsesyjno-kompulsyjnymi;
- Czynniki genetyczne i epigenetyczne;
- Omówienie stresu i traumy w ujęciu psychoanalitycznym i współczesnym;
- Dysfunkcje emocjonalne;
- Teorie behawioralne i poznawcze;
- Profil osobowości anankastycznej;
- Uniwersalne narzędzia diagnostyczne, oceny, skale, kwestionariusze;
- Temat współchorobowości (zaburzenia osobowości, choroby afektywne,
depresja);
- Śmiały eksperyment czyli opisy przypadków wygenerowane przez AI pod ścisłą
kontrolą Autora;
- Syndromologię zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych w ujęciu praktycznym – od
natrętnych myśli, obsesji wątpliwości, kontroli, impulsywnych i
wyobrażeniowych, kontrastowych, religijnych aż po błądzenie umysłu, obsesyjne
spowolnienie i różne rodzaje kompulsji
Dla kogo jest ta książka?
- Lekarzy psychiatrów
- Psychologów klinicznych
- Osób przygotowujących się do egzaminów specjalizacyjnych
- Studentów, chcących związać swoją przyszłość zawodową z psychiatrią czy
psychologią kliniczną
Mniej znane fakty o OCD::
- Nie istnieje jeden „typowy” wariant OCD. Zaburzenie może przejawiać się
zarówno w postaci wyraźnych rytuałów, jak i ukrytych przymusów myślowych. U
jednych przybiera formę niekończącej się kontroli, u innych – paraliżującej
niemożności podjęcia decyzji.
- Obsesje często dotyczą sensu życia, winy, odpowiedzialności, istnienia
lub relacji z absolutem. Samo zrozumienie znaczenia tych treści nie przynosi
pacjentowi ulgi.
- Rytuały nie zawsze uspokajają.
- Redukcja objawów nie oznacza jeszcze zdrowia. Ustąpienie natręctw może
maskować utrzymującą się sztywność myślenia, wewnętrzny przymus i lęk przed
utratą kontroli.
- Osobowość anankastyczna często współwystępuje z OCD. Perfekcjonizm,
surowość moralna, potrzeba porządku i nadmierna kontrola to nie tylko tło –
mogą one podtrzymywać objawy lub je ukrywać.
- Złość to często niedostrzegany składnik OCD.
- Skuteczne leczenie wykracza poza eliminację objawów. Farmakoterapia i
terapia poznawczo-behawioralna to istotne narzędzia. Dopiero praca nad
tożsamością, relacją z lękiem, strukturą osobowości i egzystencjalnym
doświadczeniem pacjenta prowadzi do głębszej zmiany, czyli pełnego powrotu
do zdrowia.
- Nie wszystkie kompulsje są widoczne. Część z nich ma charakter wyłącznie
mentalny i polega na odczynianiu w myślach, np. poprzez powtarzanie słów,
formuł, liczenie, modlitwy, unieważnianie „złych” myśli lub przywoływanie
„dobrych” obrazów.
- Ciche kompulsje potrafią zająć cały dzień – niektóre osoby z OCD potrafią
przez wiele godzin „odczyniać” w myślach jedno zdanie. Otoczenie może tego
nie zauważyć.
- OCD może dotyczyć również języka – znane są przypadki natręctw związanych
z analizowaniem słów, gramatyki, składni, a nawet dźwięku własnych
wypowiedzi.
- Niepokój zamiast treści. U niektórych pacjentów obsesje są pozbawione
konkretnej treści, dominującym objawem jest uogólnione, trudne do opisania
poczucie, że „coś jest nie tak”.
- Syndrom fałszywego OCD – część pacjentów błędnie uważa, że cierpi na OCD,
ponieważ doświadcza uporczywych myśli. Różnicowanie z innymi zaburzeniami
(np. osobowością borderline czy zaburzeniami lękowymi) bywa dla specjalisty
skrajnie trudne.
Mogę zapewnić, że podczas lektury monografii
„Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Od syndromologii do leczenia” jej Autor, dr
Maciej Żerdziński, będzie Ci towarzyszył nieustająco, a jego obecność
odczujesz niemal namacalnie, czytając każdy akapit – jakby stał tuż obok i
dzielił się bezpośrednio, tylko z Tobą, swoją wiedzą i przemyśleniami
dotyczącymi tej problematyki. Jego sposób myślenia, podpowiedzi, oceny i
refleksje wypełniają to obszerne dzieło równie mocno jak przekazywane
szczodrze, konkretne informacje merytoryczne. Jest to bezcenne, ponieważ
książka, którą trzymasz w ręku, nie powstała na zasadzie „kopiuj – wklej”, lecz
jest owocem żywego doświadczenia, fascynacji i potrzeby zgłębiania wiedzy.
Każde zdanie, akapit czy rozdział zostały wzbogacone o osobiste uwagi,
wskazujące, co w danym zagadnieniu jest przydatne, co wymaga uzupełnienia, z
czym Autor się zgadza, a co uznaje za nietrafne – a wtedy - jak można lepiej
zrozumieć i precyzyjniej ująć omawiane kwestie. Kolejnym fenomenem tej książki
jest niesłychana erudycja dra Macieja Żerdzińskiego, który nie tylko w
powszechnej opinii jest najlepszym w naszym kraju specjalistą od OCD
(monografia ta potwierdza to ponad wszelką wątpliwość), lecz także pisarzem i
muzykiem, a więc osobą twórczą, obeznaną z kulturą i sztuką. Publikacja zawiera
liczne odniesienia do przemyśleń humanistycznych, literatury oraz zjawisk
społecznych, które nadają głęboki sens i osadzają w ludzkim doświadczeniu
prezentowane w niej treści. Niektóre fragmenty tej książki pozwolą Ci zetknąć
się z ideami, myślami i poglądami, które znacząco wykraczają poza schematyczne
ujęcia wiedzy medycznej, poszerzając horyzonty myślenia oraz otwierając
przestrzeń do refleksji, przez co niwelują monotonne zjawisko kolekcjonowania
suchych faktów. A co do faktów, wiedzy naukowej oraz zagadnień związanych z
diagnozowaniem i leczeniem OCD – podczas lektury monografii wielokrotnie
zadawałem sobie pytanie, w jaki sposób i kiedy Autor dotarł do tylu cytowanych
publikacji, a następnie zdołał wznieść imponujący gmach wiedzy oparty na
znakomitych opracowaniach naukowych. Bez wątpienia wymagało to ogromnego
nakładu pracy, niebywałej dociekliwości oraz niezwykłej umiejętności
wyszukiwania kluczowych publikacji, w tym dotarcia do wszelkich rekomendacji i
wytycznych. Książka od pierwszej do ostatniej strony wypełniona jest wiedzą
medyczną, dowodząc niezrównanej znajomości tematu przez Autora. Jak wspomniałem,
jest to wiedza przetworzona, „przetrawiona”, a jednak podana rzetelnie i
odpowiedzialnie, z troską o pacjentów pozostających pod opieką lekarzy oraz
innych specjalistów zdrowia psychicznego, którzy się z nią zapoznają. Na
zakończenie warto dodać, że w tej monografii przedstawione zostały liczne
historie pacjentek i pacjentów, których dr Maciej Żerdziński spotkał na swojej
drodze zawodowej. Barwne, konkretne i prowokujące do myślenia opisy sytuacji
klinicznych nie tylko uwiarygadniają wartość merytoryczną opracowania, lecz
także pozwalają współodczuć cierpienie osób zmagających się z zaburzeniami
obsesyjno-kompulsyjnymi. Tak więc w tej fascynującej podróży, jaką jest
spotkanie z tą książką, towarzyszyć będzie Ci nie tylko Autor, ale także osoby,
którym pomagał w powrocie do zdrowia
Dr
hab. n. med. Sławomir Murawiec,