Prawo do życia człowieka w okresie prenatalnym

Praca poświęcona jest jednemu z kluczowych zagadnień bioetycznych prawu do życia człowieka w okresie prenatalnym. Stanowi w zamierzeniu autora możliwie jak najpełniejsze przedstawienie związanej z opisanym zagadnieniem problematyki prawnej umieszczonej na szerokim tle filozoficzno-kulturowym.

Niniejsza publikacja powstała w latach 20082012 w toku studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jej celem jest możliwie wieloaspektowe przedstawienie problematyki związanej z ochroną prawa do życia przysługującego człowiekowi w fazie prenatalnej. Mimo spadku liczby wykonywanych zabiegów aborcyjnych, problem ochrony życia ludzkiego w tym stadium, w którym jest ono najbardziej bezbronne, pozostaje aktualny z uwagi na postęp nauk biologicznych oraz medycyny.

Książka składa się z dwóch części pierwsza przedstawia zagadnienie w ogólnej perspektywie filozoficznej, na drugą składają się rozważania ściśle prawne. W konsekwencji praca nie jest adresowana wyłącznie do prawników profesjonalistów, lecz do każdego czytelnika zainteresowanego tematem. Będąca następstwem lektury orientacja w problematyce bioetyki początków życia jest, jak się wydaje, istotnym składnikiem erudycji każdego, kto chce być świadomym członkiem wspólnoty społecznej.

Wstęp

1. Wprowadzenie; "złota reguła" ochrony życia poczętego - orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 1997 roku (K 26/96) jako punkt wyjścia
2. Primum edere, deinde philosophare, denique legem statuere
3. Ontologiczne uwarunkowania etyki życia ludzkiego w fazie prenatalnej
4. Argument personhood - ujęcie Mary Ann Warren i wersja zmodyfikowana autorstwa Michaela Tooley'a
5. Teoria <<future of value>> Dona Marquisa; nowa koncepcja Mary Ann Warren; koncepcja Davida Boonina
6. Deficyt założeń ontycznych jako przyczyna pozorności uzasadnienia negatywnej kwalifikacji moralnej czynów wymierzonych przeciwko życiu
7. John T. Noonan - w kwestii człowieczeństwa jako atrybutu przesądzającego status moralny wyboru reprodukcyjnego
8. Judith Jarvis Thomson - o rzekomym braku <<iunctim>> pomiędzy człowieczeństwem a prawem do życia
9. Embrion jako osoba: niezbędna gwarancja prawdy ontologicznej czy przejaw szkodliwego eklektyzmu?
10. Etyczne uwarunkowania prawa
11. Relacje pomiędzy czynnikiem etycznym a jurydycznym w regulacji zagadnień z zakresu ochrony życia
12. Zakres ingerencji prawnej w dziedzinie bioetyki
13. Społeczeństwo pluralistyczne - kompromis jako źródło "niedoskonałego prawa" ochrony życia
14. Godność ludzka jako element struktury ontologicznej istoty ludzkiej; Grundnorm systemu praw człowieka i wyraz prawdy ontologicznej w warstwie normatywnej
15. Personalistyczna geneza godności osoby ludzkiej na gruncie prawa międzynarodowego - godność w dokumentach Kościoła katolickiego i Organizacji Narodów Zjednoczonych
16. Godność człowieka jako wartość konstytucyjna
17. Podmiotowe prawo do życia jako emanacja godności człowieka
18. Prawo do życia człowieka, prawo do życia człowieka w fazie prenatalnej - według standardu międzynarodowego
19. Międzynarodowy standard ochrony życia ludzkiego w świetle ujęć doktryny świeckiej i dziedzictwa chrześcijańskiego
20. Ochrona życia embrionu/płodu w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka - czyli problematyczny zakres prawa do życia na gruncie art. 2 EKPC
21. Prawo do życia człowieka w fazie prenatalnej na gruncie wybranych standardów konstytucyjnych i ustawodawstw
22. Krajowe orzecznictwo konstytucyjne jako podstawa określenia zakresu art. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
23. Prawo do życia w kontekście zagrożeń biotechnologicznych - wybrane aspekty społeczne i prawnoporównawcze
24. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Briistle v. Greenpeace eV - godność ludzka jako wystarczająca podstawa gwarancji ochrony życia ludzkiego od momentu poczęcia; zakres definicji embrionu ludzkiego oraz status komórek macierzystych
25. Ochrona prawa do życia w świetle polskich projektów ustaw bioetycznych
26. Projekt ustawy o podstawowych prawach i wolnościach człowieka w dziedzinie zastosowań biologii i medycyny oraz o utworzeniu Polskiej Rady Bioetycznej (tzw. projekt M. Kidawy-Błońskiej)
27. Projekt ustawy o ochronie genomu ludzkiego oraz embrionu ludzkiego oraz Polskiej Radzie Bioetycznej i zmianie innych ustaw (tzw. projekt Jarosława Gowina)
28. Projekt ustawy o ochronie genomu ludzkiego i embrionu ludzkiego (tzw. projekt Piechy)
29. Projekt ustawy o zakazie zapłodnienia pozaustrojowego i manipulacji ludzką informacją genetyczną (projekt Teresy Wargockiej)
30. Problem ochrony życia ludzkiego na gruncie kodeksu karnego z 1997 roku - linia orzecznicza SN w sprawie sposobu rozumienia znamienia "człowiek": uchwała z dnia 26 października 2006 roku (I KZP 18/06), postanowienie z 30 października 2008 roku (V KK 13/08) oraz wyrok z 27 września 2010 roku (V KK 34/10)
31. Techniczno-legislacyjne aspekty przebudowy przepisów rozdziału XIX kodeksu karnego, w myśl założeń personalistycznych
32. Konkluzje

Bibliografia

Wybór najważniejszych źródeł Dokumenty Kościoła katolickiego - (vatican.va)

Materiały legislacyjne - (sejm.gov.pl)

Orzecznictwo

Standardy zawodowe, wytyczne międzynarodowych organizacji lekarskich, opinie komisji bioetycznych i innych ciał powołanych do opiniowania zagadnień związanych z ochroną życia i zdrowia ludzkiego w kontekście nowoczesnych zastosowań biotechnologii

Konwencje międzynarodowe (unic.un.org.pl)

Dokumenty Unii Europejskiej (eur-lex.europa.eu)