Empatia i mózg

Opis:

 
Książka jest bardzo udaną próbą pogłębionej i wielokierunkowej analizy zależności, jakie zachodzą między pojęciem czy konstruktem empatii a tymi wewnętrznymi regulatorami aktywności człowieka, które można bezpośrednio powiązać ze strukturalnymi i funkcjonalnymi właściwościami mózgu. W swoim podstawowym zamyśle praca stanowi próbę komplementarnego ujęcia dwóch głównych nurtów badań nad zjawiskiem empatii. Pierwszy z nich ma charakter ściśle psychologiczny i dotyczy zarówno analizy mechanizmów samego zjawiska empatii, jej typów, manifestacji, kształtowania się w toku rozwoju i dojrzewania, jak i jej społecznych oraz interpersonalnych konsekwencji. Drugi nurt badań nad empatią ma wymiar zdecydowanie bardziej biologiczny i jest związany ze spektakularnym rozwojem neuronauk spowodowanym przede wszystkim szerokim zastosowaniem nieinwazyjnych metod badania funkcjonującego mózgu oraz odkryciem neuronów lustrzanych.

Przedstawione przez autorów rozważania znacznie poszerzają wiedzę o skomplikowanych relacjach, jakie zachodzą między mózgiem, w tym zwłaszcza wewnętrznymi regulatorami zachowania, które można odnieść bezpośrednio do jego strukturalnych i funkcjonalnych właściwości, a rozwojem i stanem empatycznych dyspozycji. Rozważania i wnioski zawarte w monografii mają też ważny aspekt praktyczny. Będą przydatne zarówno w pracy klinicznej, na przykład podczas rozważań nad genezą tych zaburzeń osobowości, które manifestują się różnymi deficytami emocjonalnymi, jak i dla neuropsychologów analizujących zaburzenia różnorodnych funkcji i procesów psychicznych. Korzystać też z nich będzie można w opiniowaniu sądowo-psychologicznym, w profilaktyce, prewencji czy oddziaływaniach rehabilitacyjnych. Istnieje także możliwość i potrzeba wykorzystania wyników badań w programach resocjalizacyjnych i terapeutycznych, w opiece postpenitencjarnej lub też w codziennej praktyce instytucji zajmujących się wychowaniem, zaburzeniami socjalizacji i rozwoju społecznego.

Spis treści:

 Wstęp – dlaczego napisaliśmy tę książkę         7

Rozdział 1. Definicje empatii – zakres znaczeniowy pojęcia. Składowe empatii         11
1.1.    Empatia, czyli co?         11
1.1.1. Model Percepcja – Działanie S. Preston i F. de Waala         20
1.2.    Struktura empatii         22

Rozdział 2. Neuronalne mechanizmy empatii        29
2.1.    Empatia bólu         33
2.1.1. Różnice indywidualne empatii bólu         46
2.2.    Empatia innych stanów emocjonalnych         54
2.2.1. Empatia obrzydzenia (wstrętu)        54
2.2.2. Empatia smutku         56
2.2.3. Empatia żalu i ubolewania         58
2.2.4. Empatia gniewu         58
2.3.    Różnice indywidualne         61
2.4.    Empatia pozytywnych stanów emocjonalnych         62
2.5.    Struktura i funkcje mózgowego obwodu empatii według S. Baron-Cohena        67

Rozdział 3. Osobniczy rozwój zdolności empatycznych        71

Rozdział 4. Funkcje empatii, empatia, jako narzędzie (instrument) prospołeczności         83
4.1.    Empatia i poznanie społeczne         88
4.2.    Wzbudzanie przez empatię motywacji altruistycznych         95
4.3.    Empatia jako jedno ze źródeł zachowań moralnych         102
4.4.    Oksytocyna – neuropeptyd prospołeczny. Czy wspiera empatię w jej prospołeczności?        126

Rozdział 5. Konsekwencje niedostatków zdolności empatyzowania – niedoboru empatii        131
5.1.    Hipotezy dotyczące przyczyn zaniku i/lub niedoboru empatii        131
5.2.    Zależność pomiędzy empatią a psychopatią        138
5.3.    Zależność pomiędzy niedostatkiem empatii a autyzmem        160

Zakończenie        171
Piśmiennictwo        179