Kategorie

Wyprzedaż
Księgarnia sentencja

Newsletter

PARTNERZY





Cukrzyca i stężenie poziomu glukozy

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna wywołana brakiem lub nieprawidłowym działaniem insuliny, która charakteryzuje się podwyższonym stężeniem glukozy (hiperglikemią) we krwi. Insulina to wytwarzany w trzustce hormon, który bierze udział w regulacji wszystkich procesów przemiany materii zachodzących w organizmie człowieka. Aby glukoza mogła być źródłem energii, niezbędna jest odpowiednia ilość prawidłowo spełniającej swoje funkcje insuliny. Zaburzeniom metabolizmu węglowodanów towarzyszą zawsze zaburzenia w przemianie materii wielu innych składników ustrojowych., jak np. białek i tłuszczów.
Wyróżnia się dwa najbardziej rozpowszechnione rodzaje cukrzycy:

  1. Cukrzyca typu 1 (insulinozależna) jest spowodowana całkowitym brakiem insuliny na skutek uszkodzenia odpowiednich komórek trzustki. Występuje ona głównie u dzieci i młodzieży. Proces powstawania choroby nie jest do końca znany, wiadomo jedynie, iż jest ona uwarunkowana genetycznie, co skutkuje zaburzeniami mechanizmu odpornościowego i w efekcie uszkodzeniem komórek beta trzustki.

  2. Cukrzyca typu 2, (insulinoniezależna) to najbardziej rozpowszechniona postać tej choroby. Jej przyczyną jest zazwyczaj zaburzenie wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki lub wykorzystania insuliny przez tkanki. Cukrzyca tego typu występuje najczęściej u osób starszych, otyłych lub z innymi zaburzeniami metabolizmu. W początkowej fazie owej choroby insulina wydzielana jest w zwiększonej ilości, ale niewystarczającej do jednocześnie zwiększonych potrzeb organizmu (insulinoodporność).


typy cukrzycy

Występują również inne typy cukrzycy, mniej rozpowszechnione takie jak np. specyficzna odmiana tej choroby występująca tylko u kobiet w ciąży i ustępująca po porodzie, rodzaje cukrzycy związane z przyjmowaniem niektórych leków oraz z operacyjnym usunięciem trzustki.
Nieleczona cukrzyca może być przyczyną m.in.: utraty wzroku, niewydolności nerek, uszkodzenia włókien nerwowych oraz sprzyjających miażdżycy zmian w naczyniach krwionośnych.

Kiedy we krwi i w moczu wzrasta poziom cukru, pojawiają się objawy, które sygnalizują cukrzycę. Są to: nadmierne pragnienie, chudnięcie, skłonność do infekcji (zwłaszcza do grzybic), trudno gojące się rany, świąd skóry, senność głównie po większych posiłkach, osłabienie, zmęczenia, suchość w ustach, drętwienie i zaburzenia czucia w stopach, częste oddawanie moczu i zaburzenia potencji u mężczyzn.
Jeśli występuje kilka z wymienionych objawów, należy wykonać badanie poziomu glukozy we krwi. Jest to niezwykle ważne, ponieważ często cukrzycę typu 2 wykrywa się dopiero po wielu latach, gdy dochodzi do powikłań.

cukrzyca


Potwierdzeniem rozpoznania cukrzycy jest pomiar glukozy (cukru) we krwi. Stężenie cukru we krwi (glikemia) wyraża się w liczbie miligramów glukozy na decylitr (mg/dl lub mg%) lub milimoli glukozy na litr (mmol/l). Żeby przeliczyć wynik z mmol/l na mg/dl, należy pomnożyć ilość mmoli przez 18 (np. 10 mmol/l x 18 = 180 mg/dl).

Prawidłowy poziom stężenia glukozy we krwi:

  1. na czczo: 80-120 mg/dl

  2. godzina po posiłku: do 180 mg/dl

  3. dwie godziny po posiłku: do 160 mg/dl

  4. przed posiłkiem: 80-135 mg/dl

Stan przedcukrzycowy rozpoznaje się wtedy, gdy wartości glikemii na czczo są podwyższone, ale nie wyższe lub równe 126 mg/dl, czyli nie spełniają kryterium rozpoznania cukrzycy. Wyróżnia się dwa takie stany, jest to: nieprawidłowa glikemia na czczo, gdy poziom cukru wynosi 100-125 mg/dl lub nieprawidłowa tolerancja glukozy, gdy w 120 minutach testu doustnego obciążenia 75 gramami glukozy wartości glikemii mieszczą się w granicach 140-199 mg/dl.

diagnoza cukrzycy


Cukrzycę można rozpoznać jeżeli:

  1. W przypadkowym badaniu poziom glukozy przekracza 200 mg/dl oraz występują objawy cukrzycy. Przypadkowy oznacza o dowolnej porze dnia, bez względu na czas jaki upłynął od ostatniego posiłku.

  2. Stężenie glukozy na czczo (tj. co najmniej 8 godzin od ostatniego posiłku) przekracza 125 mg/dl (rozpoznanie należy potwierdzić jeszcze jednym pomiarem glukozy na czczo).

  3. Poziom glukozy jest wyższy od 200 mg/dl po 2 godzinach od obciążenia 75 gramami glukozy rozpuszczonymi w 300ml wody (doustny test obciążenia glukozą - OGTT).


glukometr


Powszechna dostępność glukometrów i pasków testowych sprzyjają samokontroli poziomu stężenia cukru we krwi. Systematyczne pomiary glukometrem umożliwiają również osiągnięcie stanu optymalnego wyrównania cukrzycy.
Rozróżnia się glukometry fotometryczne (kolorymetryczne) i biosensoryczne (elektrochemiczne). Te ostatnie zostały znacznie udoskonalone w porównaniu do glukometrów fotometrycznych. Mierzą przepływ prądu elektrycznego wywołanego przez reakcję między glukozą a odczynnikiem na pasku testowym.
Do regularnych pomiarów należy używać glukometrów "skalibrowanych" do osocza (zalecenie Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego - PTD), pokazujących na wyświetlaczu wynik przeliczony do stężenia glukozy w osoczu krwi. Jest to bardzo ważne, bowiem prawidłowe pomiary w laboratorium również dokonywane są w osoczu krwi żylnej. Tylko wówczas wyniki pomiarów są wiarygodne i można je ze sobą porównywać.

Prawidłowa glikemia u diabetyka:

  1. glikemia na czczo w osoczu żylnym: =<110 mg/dl (=<6,1 mmol/l)

  2. glikemia na czczo - podczas samokontroli: 70-90 mg/dl (3,9-5,0 mmol/l)

  3. glikemia po posiłku - podczas samokontroli: 70-135 mg/dl (3,9-7,5 mmol/l)

Profilaktyka jak w większości chorób, również i w tym przypadku polega w znacznej mierze na prowadzeniu zdrowego trybu życia. Przestrzeganie zdrowej i odpowiedniej diety oraz regularna aktywność fizyczna to właśnie te elementy, które w istotny sposób mogą się przyczynić do zmniejszenia ryzyka wystąpienia choroby, a są one szczególnie ważne dla osób otyłych lub prowadzących bardziej siedzący tryb życia.
Badanie w kierunku cukrzycy, czyli oznaczenie poziomu stężenia glukozy we krwi na czczo, powinno wykonywać się co 3 lata u osób w wieku powyżej 45 roku życia.